باز نشدن فایل‌ها با وجود نمایش نام، پوشه و حجم طبیعی، یکی از مشکلات نگران‌کننده کاربران کامپیوتر، لپ‌تاپ، هارد اکسترنال و فلش مموری است. ممکن است نرم‌افزار عکس‌ها را نمایش ندهد، فایل‌های Word و Excel را باز نکند، پخش‌کننده ویدئوها را اجرا نکند یا ویندوز پیام خراب بودن فایل را نشان دهد.
در چنین شرایطی، برخی کاربران تصور می‌کنند اطلاعاتشان برای همیشه از بین رفته است. گروهی دیگر چون سیستم هنوز فایل‌ها را نشان می‌دهد، بارها برای باز کردن آن‌ها تلاش می‌کنند یا به سراغ نرم‌افزارهای مختلف تعمیر و بازیابی می‌روند.
هر دو واکنش می‌تواند خطرناک باشد؛ زیرا تا علت اصلی مشکل را مشخص نکنیم، نمی‌توانیم درباره سلامت اطلاعات یا امکان بازیابی آن‌ها قضاوت دقیقی داشته باشیم.
وجود نام و اندازه یک فایل در سیستم‌عامل، لزوماً به معنای سالم بودن محتوای آن نیست؛ همان‌طور که باز نشدن فایل نیز به معنای نابودی قطعی اطلاعات نیست.
برای درک این مسئله، باید تفاوت میان اطلاعات مربوط به نام و اندازه فایل، ساختار داخلی آن، محل ذخیره‌سازی داده‌ها و امکان خواندن اطلاعات از حافظه را بشناسیم. در این مقاله، دلایل فنی باز نشدن فایل‌ها، روش‌های تشخیص مشکل، تفاوت تعمیر فایل با بازیابی اطلاعات و اقداماتی را بررسی می‌کنیم که می‌توانند شانس بازگرداندن اطلاعات را افزایش دهند.
۱. دلایل باز نشدن فایل‌ها با وجود نمایش نام و حجم
باز شدن صحیح یک فایل به چند شرط نیاز دارد. سیستم‌عامل باید فایل را شناسایی کند، محل ذخیره‌سازی آن را بخواند و داده‌های واقعی را از حافظه دریافت کند؛ سپس نرم‌افزار مربوطه باید ساختار داخلی فایل را تفسیر کند.
اگر یکی از این مراحل مشکل داشته باشد، سیستم فایل را در پوشه نشان می‌دهد اما برنامه آن را باز نمی‌کند.
برای مثال، فرض کنید تصویری با نام family.jpg و حجم ۸ مگابایت روی هارد اکسترنال قرار دارد. ویندوز نام و حجم فایل را نمایش می‌دهد، اما هنگام باز کردن آن، نرم‌افزار نمایش تصویر پیام خطا می‌دهد. این وضعیت می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد:
- آسیب، ساختار داخلی تصویر را مختل کرده است.
- بخشی از داده‌های واقعی تصویر قابل‌خواندن نیست.
- فایل‌سیستم، اطلاعات مربوط به محل ذخیره‌سازی فایل را نادرست ثبت کرده است.
- هارد یا ارتباط آن با کامپیوتر هنگام خواندن اطلاعات خطا می‌دهد.
- نرم‌افزار مورد استفاده از قالب فایل پشتیبانی نمی‌کند یا اختلال دارد.
بنابراین، مشاهده یک پیام خطا به‌تنهایی برای تشخیص علت اصلی کافی نیست.
از نظر فنی، باید میان سه وضعیت تفاوت قائل شد. حالت اول این است که فایل سالم باشد اما نرم‌افزار یا دسترسی لازم برای باز کردن آن وجود نداشته باشد. در حالت دوم، خود فایل آسیب دیده یا ناقص است.
حالت سوم زمانی رخ می‌دهد که داده‌ها هنوز روی حافظه وجود دارند، اما خرابی فایل‌سیستم یا مشکل سخت‌افزاری، دسترسی صحیح به آن‌ها را مسدود می‌کند.
تشخیص این تفاوت، پایه انتخاب روش مناسب برای رفع مشکل است.
۲. نقش فایل‌سیستم، جدول پارتیشن و اطلاعات مربوط به محل ذخیره‌سازی
یکی از دلایل مهم باز نشدن فایل‌ها، آسیب دیدن ساختارهای مدیریتی حافظه است. این مشکل ممکن است در فایل‌سیستم، اطلاعات مربوط به محل ذخیره‌سازی فایل‌ها یا حتی جدول پارتیشن رخ دهد.
فایل‌سیستم (File System) سازوکاری است که سیستم‌عامل برای سازمان‌دهی فایل‌ها و پوشه‌ها از آن استفاده می‌کند. فایل‌سیستم‌های NTFS، FAT32 و exFAT از نمونه‌های رایج در ویندوز هستند.
وقتی سیستم‌عامل فایلی را روی هارد ذخیره می‌کند، علاوه بر محتوای آن، اطلاعاتی درباره نام، اندازه، ویژگی‌ها و محل قرارگیری داده‌ها را نیز نگه می‌دارد. آسیب به این اطلاعات ممکن است نام فایل را قابل‌مشاهده نگه دارد، اما خواندن درست محتوای آن را مختل کند.
برای مثال، در فایل‌سیستم NTFS ساختاری به نام MFT یا Master File Table وجود دارد که اطلاعات مهمی درباره فایل‌ها نگهداری می‌کند. در فایل‌سیستم‌های مبتنی بر FAT نیز اطلاعات مربوط به زنجیره خوشه‌های تخصیص‌یافته به فایل اهمیت زیادی دارد.
خرابی این ساختارها ممکن است فایل‌ها را ناقص نشان دهد، دسترسی را مختل کند یا اطلاعات بعضی فایل‌ها را از دسترس خارج کند.
جدول پارتیشن نیز اهمیت دارد. این جدول اطلاعات مربوط به پارتیشن‌های حافظه را نگهداری می‌کند. آسیب به جدول پارتیشن می‌تواند شناسایی درست پارتیشن و دسترسی به اطلاعات را مختل کند. بااین‌حال، خرابی جدول پارتیشن لزوماً محتوای حافظه را از بین نمی‌برد.
در بسیاری از موارد، اگر عملیات جدید داده‌های اصلی را بازنویسی نکرده باشد، متخصص بازیابی اطلاعات می‌تواند با بررسی ساختارهای باقی‌مانده، فایل‌ها یا پارتیشن ازدست‌رفته را شناسایی کند.
۳. دلایل سخت‌افزاری باز نشدن فایل‌ها؛ خرابی هارد و بدسکتور
یکی از علت‌های مهم باز نشدن فایل‌ها، مشکلات فیزیکی یا اختلال در خواندن اطلاعات از حافظه است.
هارددیسک‌های مکانیکی داده‌ها را روی صفحات مغناطیسی ذخیره می‌کنند. هدهای خواندن و نوشتن به این اطلاعات دسترسی دارند. آسیب بخش‌هایی از سطح ذخیره‌سازی یا اختلال سامانه خواندن، توان هارد برای خواندن مطمئن داده‌های موردنیاز را کاهش می‌دهد.
متخصصان معمولاً نواحی دارای مشکل خواندن یا نوشتن اطلاعات را بدسکتور می‌گویند. البته همه خطاهای خواندن به معنای آسیب دائمی سطح دیسک نیستند؛ گاهی اختلال موقت در ارتباط، کنترلر یا سایر اجزای دستگاه این خطاها را ایجاد می‌کند.
فرض کنید یک فیلم ۵ گیگابایتی روی هارد قرار دارد. اطلاعات مربوط به نام و اندازه فیلم قابل‌خواندن هستند، اما بخشی از داده‌های واقعی آن در ناحیه‌ای قرار دارند که هارد نمی‌تواند آن را به‌درستی بخواند. در چنین شرایطی ممکن است برنامه فیلم را باز نکند، پخش در میانه متوقف بماند یا تصویر و صدا ناقص باشد.
نشانه‌های احتمالی مشکلات سخت‌افزاری عبارت‌اند از:
- کند شدن غیرعادی هارد هنگام باز کردن یا کپی کردن فایل‌ها
- قطع و وصل شدن مکرر هارد اکسترنال
- نمایش خطاهای خواندن و نوشتن
- ناپدید شدن موقت فایل‌ها یا پارتیشن
- شنیده شدن صداهای غیرعادی از هارد دیسک مکانیکی
هیچ‌یک از این نشانه‌ها به‌تنهایی خرابی فیزیکی را قطعی نمی‌کند، اما کاربر باید مشاهده چند نشانه هم‌زمان را جدی بگیرد.
اگر هارد صدای غیرعادی دارد، سیستم بارها ارتباطش را قطع می‌کند یا خطاهای خواندن زیادی ایجاد می‌کند، از اسکن‌های طولانی، اجرای مکرر ابزارهای تعمیر و تلاش‌های پی‌درپی برای باز کردن فایل‌ها خودداری کنید. هر تلاش اضافی در این شرایط ممکن است خواندن اطلاعات را دشوارتر کند.
کارشناس ابتدا باید وضعیت دیسک را ارزیابی کند. اگر شرایط مناسب باشد، تهیه تصویر از بخش‌های قابل‌خواندن دیسک انتخاب مطمئن‌تری است.
۴. فایل صفر بایت و باز نشدن فایل با وجود حجم طبیعی
اندازه فایل یکی از نشانه‌هایی است که می‌تواند در تشخیص مشکل کمک کند، اما به‌تنهایی معیار قابل‌اعتمادی برای سلامت اطلاعات نیست.
گاهی سیستم فایلی را با حجم صفر بایت نشان می‌دهد. این وضعیت ممکن است زمانی رخ دهد که برنامه فایل را ایجاد کند اما محتوای آن را ننویسد یا عملیات را پیش از تکمیل رها کند. ناسازگاری فراداده‌های فایل‌سیستم نیز می‌تواند گزارش اندازه واقعی فایل را مختل کند.
اگر سیستم یک سند Word چندمگابایتی را ناگهان صفر بایت نشان دهد، نباید تصور کرد که تغییر نام فایل یا نصب یک نرم‌افزار تعمیر می‌تواند محتوای آن را بازگرداند. ابتدا بررسی کنید که آیا داده‌های اصلی هنوز روی حافظه وجود دارند یا خیر.
از سوی دیگر، ممکن است فایل حجم طبیعی داشته باشد، اما برنامه همچنان آن را باز نکند. دلیل این موضوع آن است که حجم فایل فقط تعداد بایت‌هایی را نشان می‌دهد که سیستم‌عامل به آن فایل نسبت می‌دهد؛ این عدد تضمین نمی‌کند که داده‌ها معتبر، کامل و قابل‌خواندن باشند.
برای مثال، یک فایل تصویری ۱۰ مگابایتی ممکن است بخش‌هایی از داده‌های اصلی خود را از دست داده باشد، اما اندازه‌ای که سیستم ثبت کرده است همچنان ۱۰ مگابایت باقی بماند. همچنین ممکن است فایل حاوی داده‌هایی باشد که از نظر نرم‌افزار مقصد ساختار معتبری ندارند.
بنابراین، در بررسی فایل‌های بازنشدنی باید سه مورد را جداگانه ارزیابی کرد: اندازه‌ای که سیستم ثبت کرده است، امکان خواندن داده‌های واقعی از حافظه و سلامت ساختار داخلی فایل.
۵. تأثیر قطع برق، جدا کردن ناگهانی حافظه و مشکلات کابل و آداپتور
همه مشکلات باز نشدن فایل‌ها از خرابی خود حافظه سرچشمه نمی‌گیرند. گاهی اختلال در ارتباط میان حافظه و کامپیوتر یا قطع شدن عملیات نوشتن، عامل اصلی است.
هنگام ذخیره‌سازی اطلاعات، سیستم‌عامل ممکن است بخشی از داده‌ها را ابتدا در حافظه موقت نگه دارد و سپس روی دیسک بنویسد. سیستم‌عامل همچنین ممکن است محتوای فایل و اطلاعات مربوط به فایل‌سیستم را در زمان‌های متفاوت ثبت کند.
قطع برق، خاموشی سیستم یا جدا کردن هارد اکسترنال هنگام انتقال اطلاعات می‌تواند عملیات نوشتن را ناقص بگذارد. در نتیجه، سیستم ممکن است فایل ناقص بسازد، فایل‌سیستم را ناسازگار کند یا بخشی از داده‌های مورد انتظار را ثبت نکند.
برای مثال، جدا کردن کابل هارد هنگام انتقال یک فایل ویدئویی بزرگ ممکن است فایلی با نام صحیح اما محتوای ناقص در مقصد باقی بگذارد. نمایش حجم مورد انتظار نیز به‌تنهایی، نوشتن سالم همه داده‌ها را اثبات نمی‌کند.
از سوی دیگر، کابل USB معیوب، پورت ناپایدار، باکس هارد اکسترنال یا آداپتور برق نامناسب نیز می‌تواند ارتباط را قطع و وصل کند یا خطای خواندن ایجاد کند.
اگر فقط هنگام اتصال یک هارد اکسترنال خاص این مشکل را مشاهده می‌کنید، بررسی کابل، پورت و منبع تغذیه می‌تواند مفید باشد؛ البته این کار را با احتیاط انجام دهید. اگر هارد علائم خرابی فیزیکی دارد یا اطلاعات آن بسیار ارزشمند است، آن را بارها متصل و آزمایش نکنید.
برای جلوگیری از این مشکلات، پیش از جدا کردن حافظه اجازه دهید سیستم عملیات انتقال را کامل کند و در صورت امکان گزینه امن خارج کردن دستگاه را انتخاب کنید.
۶. باز نشدن فایل‌ها در SSD، فلش مموری و کارت حافظه
SSDها، فلش مموری‌ها و کارت‌های حافظه نیز ممکن است فایل‌هایی داشته باشند که برنامه آن‌ها را باز نمی‌کند، حتی اگر سیستم همچنان دستگاه را بشناسد.
در این حافظه‌ها، تراشه‌های فلش NAND داده‌ها را ذخیره می‌کنند. کنترلر دستگاه وظیفه مدیریت حافظه، نگاشت آدرس‌های منطقی به محل‌های فیزیکی، مدیریت خطاها و توزیع نوشتن اطلاعات را بر عهده دارد.
اختلال در حافظه NAND، کنترلر، میان‌افزار یا ساختارهای نگاشت داده می‌تواند دسترسی به بخشی از اطلاعات را مختل کند.
در چنین شرایطی، سیستم ممکن است همچنان نام فایل‌ها را نشان دهد اما هنگام باز کردن آن‌ها خطا بدهد. گاهی نیز سیستم دستگاه را به‌طور متناوب می‌شناسد یا حجم و پارتیشن آن را به شکل غیرعادی گزارش می‌کند.
روش بازیابی از SSD با هارد مکانیکی یکسان نیست. در SSD، ویژگی‌هایی مانند دستور TRIM، مدیریت داخلی حافظه و رمزگذاری احتمالی دستگاه می‌توانند بر امکان بازیابی اثر بگذارند. برای مثال، خارج کردن داده‌های فایلی که کاربر حذف کرده است از چرخه نگهداری به‌وسیله سازوکار TRIM می‌تواند بازیابی آن‌ها را دشوار یا غیرممکن کند.
در فلش مموری و کارت حافظه نیز خرابی کنترلر یا فرسودگی تراشه‌ها می‌تواند سیستم را قادر به شناسایی دستگاه کند، اما خواندن درست داده‌ها را مختل سازد.
اگر اطلاعات مهم هستند، از فرمت کردن، اجرای مکرر ابزارهای تعمیر یا ذخیره فایل‌های جدید روی حافظه خودداری کنید. ابتدا مشخص کنید که مشکل منطقی است یا به سخت‌افزار و کنترلر مربوط می‌شود.
۷. خرابی داخلی و باز نشدن عکس، فیلم، Word و PDF
گاهی حافظه کاملاً سالم است، اما خود فایل آسیب دیده است. در این وضعیت، سیستم‌عامل می‌تواند فایل را بخواند، ولی نرم‌افزار نمی‌تواند ساختار داخلی آن را به‌درستی تفسیر کند.
هر قالب فایل قواعد خاص خود را دارد. برای مثال، اسناد Word و Excel جدید معمولاً از بسته‌هایی شامل فایل‌های XML و اجزای مرتبط استفاده می‌کنند. اگر بخش‌های ضروری این ساختار آسیب ببینند، برنامه ممکن است نتواند سند را باز کند.
فایل‌های تصویری نیز به ساختار مشخصی نیاز دارند. در یک فایل JPEG، آسیب بخش‌های مهم داده‌های فشرده یا نشانگرهای ساختاری می‌تواند نمایش تصویر را مختل کند. در فایل‌های ویدئویی مانند MP4، آسیب اطلاعات ساختاری یا داده‌های صوتی و تصویری ممکن است پخش را متوقف کند یا اجازه ندهد نرم‌افزار فایل را کامل باز کند.
بااین‌حال، خرابی داخلی فایل همیشه به معنای از دست رفتن تمام محتوا نیست. گاهی بخش‌هایی از سند، تصویر یا ویدئو هنوز قابل‌استخراج هستند و می‌توان با ابزارهای مناسب آن‌ها را بازیابی کرد.
پیش از هر اقدامی، بررسی کنید که مشکل تنها به یک فایل محدود است یا برنامه فایل‌های دیگری از همان نوع را نیز باز نمی‌کند. اگر فقط یک فایل مشکل دارد، خرابی داخلی آن یا ناسازگاری قالب محتمل‌تر است. اگر برنامه تعداد زیادی فایل از انواع مختلف را هم‌زمان باز نمی‌کند، وضعیت حافظه، فایل‌سیستم و احتمال آلودگی بدافزاری را نیز بررسی کنید.
در بعضی موارد، مشکل از نرم‌افزار است؛ برای مثال، نسخه برنامه از قالب فایل پشتیبانی نمی‌کند، افزونه‌ای اختلال دارد یا مجوز دسترسی کافی وجود ندارد. آزمایش یک فایل سالم از همان نوع با همان نرم‌افزار می‌تواند به تشخیص اولیه کمک کند.
۸. نقش بدافزار و باج‌افزار در باز نشدن فایل‌ها
یکی دیگر از دلایل باز نشدن فایل‌ها، فعالیت بدافزارها و به‌ویژه باج‌افزارها است.
باج‌افزار ممکن است محتوای فایل‌ها را رمزگذاری کند، به‌طوری که نام و اندازه ظاهری آن‌ها باقی بماند، اما نرم‌افزارهای معمول نتوانند محتوای اصلی را بخوانند. گاهی بدافزار پسوند فایل‌ها را تغییر می‌دهد یا پیامی برای پرداخت پول و دریافت ابزار رمزگشایی نشان می‌دهد.
در چنین شرایطی، فایل‌ها ممکن است از نظر سیستم‌عامل همچنان وجود داشته باشند، اما محتوای اصلی آن‌ها دیگر به شکل قابل‌استفاده در دسترس نباشد.
البته هر فایل بازنشدنی نشانه حمله باج‌افزاری نیست. خرابی فایل‌سیستم، مشکلات سخت‌افزاری، قطع برق و آسیب داخلی فایل نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
اگر برنامه تعداد زیادی فایل را به‌طور ناگهانی باز نمی‌کند، پسوندهای غیرعادی پیدا کرده‌اند یا پیام مشکوکی درباره رمزگشایی می‌بینید، بهتر است دستگاه را از شبکه جدا کنید تا احتمال گسترش آلودگی کاهش یابد. از حذف فایل‌های مشکوک، پاک‌سازی عجولانه سیستم و اجرای ابزارهای ناشناخته خودداری کنید.
در صورت وجود نسخه پشتیبان، ابتدا وضعیت آن را بررسی کنید. اگر نسخه پشتیبان سالم است، بازیابی اطلاعات از آن معمولاً مطمئن‌تر از دست‌کاری فایل‌هایی است که باج‌افزار رمزگذاری کرده است. اگر نسخه پشتیبان ندارید، نوع آلودگی و امکان رمزگشایی را بررسی کنید. پرداخت باج نیز تضمینی برای دریافت کلید معتبر یا بازگشت کامل اطلاعات نیست.
۹. تشخیص علت باز نشدن فایل‌ها
برای تشخیص درست، باید نشانه‌ها را در کنار یکدیگر بررسی کرد. یک پیام خطا یا یک علامت منفرد معمولاً نمی‌تواند مشخص کند که مشکل از نرم‌افزار، فایل‌سیستم یا سخت‌افزار است.
در قدم نخست، پیام خطا را دقیق بخوانید. برای مثال، خطای «Access denied» می‌تواند به مجوزهای دسترسی مربوط باشد، درحالی‌که خطاهای خواندن دیسک احتمال وجود مشکل در دسترسی به داده‌ها را مطرح می‌کنند. پیام «File is corrupted» نیز ممکن است ناشی از خرابی داخلی فایل یا مشکلات دیگری باشد و به‌تنهایی تشخیص قطعی نیست.
سپس بررسی کنید که آیا مشکل به یک فایل محدود است یا تعداد زیادی فایل را درگیر کرده است. اگر برنامه فقط یک فایل را باز نمی‌کند، آزمایش یک نسخه کپی با نرم‌افزار مناسب دیگر می‌تواند مفید باشد. اگر برنامه فایل‌های متعددی را در پوشه‌های مختلف باز نمی‌کند، وضعیت حافظه و فایل‌سیستم را نیز بررسی کنید.
به اندازه فایل‌ها هم توجه کنید. صفر بایت شدن ناگهانی فایل‌های مهم، نمایش اندازه غیرعادی یا تفاوت چشمگیر میان اندازه فایل‌های اصلی و نسخه‌های موجود می‌تواند سرنخ باشد؛ البته اندازه طبیعی فایل نیز سلامت آن را تضمین نمی‌کند.
اگر هارد کند است، سیستم ارتباطش را قطع و وصل می‌کند یا خطاهای خواندن مکرر دارد، بررسی سخت‌افزاری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، اجرای تست‌های طولانی یا اسکن‌های سنگین ممکن است خطرناک باشد.
برای بررسی خطاهای منطقی فایل‌سیستم، ویندوز ابزارهایی مانند CHKDSK دارد. بااین‌حال، این ابزار برای همه شرایط مناسب نیست. اجرای دستورهای تعمیر روی حافظه‌ای که احتمال خرابی فیزیکی دارد یا حاوی اطلاعات ارزشمند بدون نسخه پشتیبان است، می‌تواند ریسک بازیابی را افزایش دهد.
اگر علت مشکل روشن نیست، پیش از تعمیر یا تغییر ساختار حافظه از کارشناس بخواهید وضعیت آن را ارزیابی کند.
۱۰. چه زمانی باید از ایمیج تخصصی دیسک استفاده کرد و چرا نرم‌افزارهای بازیابی همیشه موفق نیستند؟
در بسیاری از پروژه‌های حرفه‌ای بازیابی اطلاعات، کارشناس به‌جای کار مستقیم روی حافظه اصلی، ابتدا یک ایمیج از دیسک تهیه می‌کند. تصویر دیسک یا Disk Image نسخه‌ای از محتوای قابل‌خواندن حافظه است که می‌تواند برای بررسی و بازیابی مورد استفاده قرار گیرد.
در بازیابی تخصصی، کارشناسان گاهی از تصویربرداری سکتوربه‌سکتور یا کنترل دقیق فرایند کپی بخش‌های قابل‌خواندن استفاده می‌کنند. اگر دیسک دارای خطا باشد، ابزار مناسب می‌تواند فرایند خواندن را با دقت مدیریت کند و بخش‌های دشوار را مطابق شرایط دستگاه بررسی کند.
مزیت این روش آن است که کارشناس تلاش‌های بعدی برای تحلیل و بازیابی را تا حد امکان روی ایمیج دیسک انجام می‌دهد، نه روی حافظه اصلی. البته تهیه تصویر تخصصی همیشه امکان‌پذیر نیست و در خرابی فیزیکی شدید، گاهی پیش از آن به تعمیر تخصصی دستگاه نیاز است.
نکته مهم دیگر، محدودیت نرم‌افزارهای بازیابی اطلاعات است. این ابزارها ممکن است نام فایل‌ها، ساختار پوشه‌ها یا بخشی از محتوای داده‌ها را شناسایی کنند، اما شناسایی فایل به معنای بازیابی کامل آن نیست.
برای مثال، نرم‌افزار ممکن است یک فایل تصویری را پیدا کند، اما عملیات دیگری بخشی از داده‌های آن را بازنویسی کرده باشد یا هارد نتواند آن بخش را بخواند. در این حالت، نرم‌افزار ممکن است فایل را ناقص بازیابی کند یا نتواند آن را باز کند.
همچنین بعضی ابزارها می‌توانند فایل‌ها را بر اساس امضای داده‌ها شناسایی کنند، اما ممکن است نام اصلی، ساختار پوشه‌ها یا ترتیب بخش‌های فایل را بازیابی نکنند. اگر سیستم اجزای فایل را در چند بخش پراکنده ذخیره کرده باشد، بازسازی صحیح آن به اطلاعات بیشتری نیاز دارد.
بنابراین، اگر نرم‌افزار تعداد زیادی فایل را پیدا می‌کند اما آن‌ها را ناقص بازیابی می‌کند، به‌جای تکرار عملیات، علت خرابی و کیفیت داده‌ها را بررسی کنید.
۱۱. چگونه فایل‌های بازنشدنی را تعمیر یا بازیابی کنیم و از چه اشتباهاتی پرهیز کنیم؟
روش مناسب به علت خرابی بستگی دارد. اگر فایل سالم است اما نرم‌افزار مناسب یا مجوز دسترسی وجود ندارد، تنظیمات را اصلاح کنید یا از برنامه مناسب کمک بگیرید. در صورت آسیب دیدن ساختار داخلی فایل، ابزار تعمیر اختصاصی همان قالب می‌تواند مفید باشد.
وقتی فایل‌سیستم یا سخت‌افزار مشکل را ایجاد کرده است، ابتدا دسترسی به داده‌های اصلی را بررسی کنید.
برای کاهش خطر از دست رفتن اطلاعات، اقدامات زیر را در نظر بگیرید:
از نوشتن اطلاعات جدید روی حافظه آسیب‌دیده خودداری کنید. نوشتن داده‌های جدید ممکن است اطلاعات قبلی را بازنویسی کند. این موضوع به‌ویژه در بازیابی فایل‌هایی که کاربر حذف کرده است یا حافظه‌هایی با ساختار آسیب‌دیده اهمیت دارد.
فایل‌های اصلی را مستقیماً با ابزارهای تعمیر دست‌کاری نکنید. اگر دستگاه پایدار است و امکان تهیه نسخه وجود دارد، آزمایش روش‌های تعمیر را روی کپی فایل انجام دهید.
پیش از اجرای ابزارهای تعمیر فایل‌سیستم، وضعیت حافظه را بررسی کنید. ابزارهایی مانند CHKDSK ممکن است برخی ناسازگاری‌های منطقی را اصلاح کنند، اما تضمینی برای تعمیر محتوای خراب فایل‌ها وجود ندارد و در شرایط نامناسب، این ابزارها ممکن است فرایند بازیابی را پیچیده‌تر کنند.
در صورت احتمال خرابی فیزیکی، از اسکن‌های طولانی و تلاش‌های مکرر خودداری کنید. هاردی که صدای غیرعادی دارد یا سیستم مرتب ارتباطش را قطع می‌کند، به ارزیابی تخصصی نیاز دارد.
فایل‌هایی را که بازیابی کرده‌اید روی حافظه دیگری ذخیره کنید. ذخیره اطلاعاتی که بازیابی کرده‌اید روی همان حافظه آسیب‌دیده می‌تواند داده‌هایی را بازنویسی کند که هنوز امکان بازیابی دارند.
در صورت مشاهده نشانه‌های باج‌افزار، ابتدا از گسترش آلودگی جلوگیری کنید. دستگاه را از شبکه جدا کنید و از پاک‌سازی عجولانه یا حذف فایل‌های مشکوک بپرهیزید.
اگر اطلاعات ارزشمند هستند و علت خرابی مشخص نیست، مراجعه به متخصص بازیابی اطلاعات می‌تواند از اقداماتی که شانس بازیابی را کاهش می‌دهند جلوگیری کند.
جمع‌بندی
هیچ حافظه‌ای کاملاً مصون از خرابی نیست، اما رعایت اصول نگهداری اطلاعات می‌تواند احتمال بروز مشکل و میزان خسارت را کاهش دهد.
مهم‌ترین اقدام، تهیه نسخه پشتیبان منظم است. اطلاعات مهم را تنها روی یک هارد، SSD یا فلش مموری نگهداری نکنید. حداقل یک نسخه پشتیبان را روی دستگاه یا محل دیگری نگه دارید و در صورت امکان، نسخه‌ای را نیز آفلاین یا در فضای ذخیره‌سازی امن حفظ کنید.
هنگام انتقال اطلاعات، تا پایان عملیات حافظه را جدا نکنید. از کابل و منبع تغذیه سالم استفاده کنید، هاردهای مکانیکی را در برابر ضربه محافظت کنید و در صورت مشاهده خطاهای تکراری خواندن و نوشتن، مشکل را نادیده نگیرید.
بررسی سلامت هارد و SSD نیز مفید است، اما جایگزین نسخه پشتیبان نیست. حتی دستگاهی که در بررسی‌های اولیه سالم به نظر می‌رسد، ممکن است خرابی ناگهانی در آن رخ دهد.
در نهایت، مشکل ساده نرم‌افزاری و خرابی جدی حافظه از دلایل باز نشدن فایل‌ها با وجود نام و اندازه طبیعی هستند. گاهی فایل سالم است اما نرم‌افزار مناسب وجود ندارد؛ در موارد دیگر، ساختار داخلی فایل آسیب می‌بیند.
گاهی نیز داده‌های اصلی هنوز روی حافظه قرار دارند، اما خرابی فایل‌سیستم یا مشکلات سخت‌افزاری دسترسی به آن‌ها را مسدود می‌کند.
مهم‌ترین اصل این است که پیش از هرگونه تعمیر، علت اصلی مشکل را تشخیص دهید. فرمت کردن حافظه، نوشتن اطلاعات جدید و اجرای ابزارهای نامناسب ممکن است شانس بازیابی را کاهش دهند. در مقابل، تشخیص صحیح و انتخاب روش مناسب می‌تواند امکان بازگرداندن بخشی یا تمام اطلاعات را فراهم کند.
بدون دیدگاه